/ BasicKnowledge

[365 วันแห่งโปรแกรม #day57] Date/Time

วันที่ห้าสิบเจ็ดของ ‪#‎365วันแห่งโปรแกรม วันนี้ผมขอคั่น(ด้วย)เวลาจากเรื่องแพทเทิร์นไปก่อนครับ พักกันสักนิด มาคุยเรื่องอะไรที่เบาๆ อย่างเรื่อง Date/Time กันดีกว่า


เวลา คือสิ่งที่เราใช้เพื่อแบ่งลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันและอนาคต เราพยายามจะระบุระยะห่างระหว่างเหตุการณ์หนึ่งๆ กับอีกเหตุการณ์หนึ่ง เวลาเนี่ยเป็นตัวชี้วัดเลยว่ามนุษย์นั้นมีความฉลาดพอที่จะจัดลำดับเรื่องราวที่ได้รับรู้ นอกจากนี้เวลายังทำให้เรารู้สึกซาบซึ้งกับประวัติศาสตร์ หรือเหตุการ์ต่างๆ อีกด้วย

การศึกษาเรื่องเวงาลานั้นจัดอยู่ในกลุ่มของศาสนา ปรัชญา และวิทยาศาสตร์ แต่ถ้าจะให้ลงลึกมากไปกว่านี้ก็คงจะไม่สะดวกเท่าไหร่ (ไม่รู้มากกว่า) เอาเป็นว่าในปัจจุบัน เวลาเป็นปริมาณพื้นฐานทั้งฐานะหน่วยวัดพื้นฐานและปริมาณพื้นฐาน และทั่วโลกก็ยอมรับในรูปแบบเดียวกัน

หน่วยเวลา (time unit)

มนุษย์เรามีการกำหนดหน่วยสำหรับใช้ในการวัดเวลาขึ้นมาหลายแบบเพื่อใช้ในวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน ดังนี้

วินาที (second)

วินาที เป็นหน่วยพื้นฐานของเวลาที่เราใช้กันเป็นสากลในระบบ SI โดย 1 วินาทีนั้นจะเท่ากับ 1 ใน 60 ส่วนของนาที แต่เดิมนั้นถูกกำหนดให้มีค่าเท่ากับ 1/86,400 ของค่าเฉลี่ยของเวลาที่ใช้ในการหมุน 1 รอบของโลกเมื่ออิงกับดวงอาทิตย์ (solar day) ต่อมาก็มีการปรับเปลี่ยนไปอิงกับเวลาที่โลกโครจรรองดวงอาทิตย์ และในปัจจุบันนี้เราใช้วิธีการนับจำนวนครั้งการสั่งพ้องของอะตอม (เช่น ซีเซียม133 สั่น 9192631770 ครั้ง ถือว่าเป็น 1 วินาที) แต่ก็อนุโลมให้ใช้นาฬิกากลไก ไฟฟ้า แทนได้ ก็แน่ละสิมีบ้านใครใช้นาฬิกาอะตอมบ้างครับยกมือหน่อย >< (ให้ระลึกไว้เสมอว่าเวลาไม่เคยเท่ากันจริงๆ เลย)

this is a pendulum of a clock, ticking every second

นาที (minute)

นาที เป็นหน่วยของเวลา ที่มีขนาดเท่ากับ 1 ใน 60 ส่วนของชัวโมง หรือ 60 วินาที หน่วยนาทีนี้ไม่เป็นหน่วยในระบบ SI แต่ก็สามารถใช้ได้โดยการเทียบให้ 1 นาที มีค่าเท่ากับ 60 วินาทีตามระบบ SI

ในระบบ UTC (Universal Coordinated Time) นั้น มีการทดเวลาเพื่อการ adjustment เวลาใหม่ ดังนั้นอาจจะทำให้ 1 นาที มีค่าเท่ากับ 59 หรือ 61 วินาที

ชั่วโมง (hour)

ชั่วโมง เป็นหน่วยของเวลา ที่มีขนาดเท่ากับ 60 นาที หรือ 3600 วินาที หรือประมาณ 1/24 ของ solar day หน่วยนี้ไม่ใช่หน่วยมาตรฐานในระบบ SI แต่ก็ compatible กับ SI นั่นแหละ (ต้องเทียบกับ SI second)

ชั่วโมง ในระบบ UTC (Universal Coordinated Time) นั้นสามารถมีการทดเวลาเข้าหรือออกได้เพื่อใช้สำหรับการ adjustment เวลาใหม่ ดังนั้นจะทำให้บางครั้ง 1 ชั่วโมงมีค่าเท่ากับ 3,599 วินาที หรือ 3,601 วินาที

วัน (day)

วัน เป็นหน่วยของเวลาที่เราใช้กันทั่วไป โดย 1 วันจะมี 24 ชั่วโมง หรือหมายถึงเวลาที่โลกหมุนหนึ่งรอบ (อ้างอิงจากดวงอาทิตย์) ในปี 1967 มีการปรับเปลี่ยนวิธีการคำนวณ วินาทีใหม่ และ หน่วย วินาที นั้นก็เข้าไปเป็นหน่วยมาตรฐานของ SI แล้วเราก็กำหนดให้ 1 วัน มีค่าเท่ากัน 86,400 วินาที (แบบ SI) แทน อย่างไรก็ตาม วัน ไม่ใช่หน่วยใน SI

ปฏิทิน (calendar)

เนื่องด้วยหน่วยของเวลาทั้งหลายที่กล่าวมาก่อนหน้านี้ นั้นเป็นหน่วยที่มีขนาดเล็กเกินไป ทำให้ไม่สะดวกต่อการใช้งาน มนุษย์เรามีการคิดค้นระบบที่ใช้แทนช่วงเวลาขนาดใหญ่ขึ้นมาหลายพันปีแล้วโดยเรียกมันว่า ปฏิทิน ระบบปฏิทินในโลกนี้ก็มีหลายหลายมากขึ้นอยู่กับวาระการใช้งาน เช่น ปฏิทินตามความเชื่อทางศาสนา ปฏิทินของงบประมานในธุรกิจ ปฏิทินสากล หรือปฏิทินสำหรับการบริหารจัดการอื่นๆ แต่โดยทั่วไปแล้วระบบปฏิทินในปัจจุบันล้วนมีพื้ฐานแบบเดียวกันคือประกอบด้วยหน่วยย่อยของเวลาคือ วัน สัปดาห์ เดือน และปี

A page from the Hindu calendar 1871–1872

ปี (year)

ปี หมายถึงระยะเวลาที่โลกใช้ในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ จะมีค่าประมาณ 365.25 วัน หรือ 86400 วินาที (SI seconds) ตามหลักดาราศาสตร์ ปีถือเป็นหน่วยเวลาที่ใหญ่ที่สุดในระบบปฏิทิน

ตามปฏิทินเกรกอเรียน (Gregorian calendar) แล้ว 1 ปีจะมี 365 วันถ้าเป็นปีปกติ หรือ 366 วันถ้าเป็นปีอธิกสุรทิน (ทดเวลา 1 วันเพื่อให้ตรงกับปีตามหลักดาราศาสตร์ ทุก 4 ปี)

เดือน (month)

เดือน เป็นหน่วยย่อยของปีอีกที โดยหน่วยเดือนนี้จะอิงกับการเคลื่อนที่ของดวงจันทร์ โดยทั่วไปแล้ว 1 เดือนจะมีขนาดประมาณ 30 วัน ชื่อของเดือนและจำนวนวันในแต่ละเดือนก็จะถูกกำหนดตามระบบปฏิทินนั้นๆ

สัปดาห์ (week)

สัปดาห์ เป็นหน่วยของเวลาที่มีค่าเท่ากับ 7 วัน โดยทั่วไปใช้ในการกำหนดวันทำงานและวันพักผ่อน อิงตามความเชื่อทางศาสนา ในแต่ละวันของสัปดาห์จะมีชื่อเรียกที่ต่างกัน โดยทั่วไปจะเป็นชื่อของดวงดาวในระบบสุริยะของเรา

เพราะโลกกลมเวลาจึงต่าง

เมื่อมนุษย์เราพบว่าจริงๆ แล้วโลกของเราไม่ได้แบนแบบที่คิดไว้ แต่กลับเป็นทรงกลม การที่จะไปกำหนดว่าตอนนี้เป็นเวลาเท่าไหร่แล้วใช้กับคนทั้งโลกมันก็ดูไม่ใช่ ดังนั้นเราจึงสรรหาวิธีทดเวลา เพื่อให้ทุกคนบนโลกได้เข้าใจเหมือนกันว่าเวลาประมาณนี้จะสว่างนะ เวลาประมาณนี้จะมืดนะ

เขตเวลา (time zone)

เขตเวลา คือ offset ที่ใช้ในการทดเวลาให้แต่ละพื้นที่บนโลกนี้ โดยทั่วไปแล้วเราจะทดเป็นจำนวนชั่วโมงเต็มๆ ตั้งแต่ -14 ถึง +14 เว้นแต่ในบางพื้นที่ ที่มีการทดเป็นเศษของชั่วโมง เช่น 30 นาที หรือ 45 นาที ในปัจจุบันมีการกำหนดจุดอ้างอิงของเขตเวลาไว้ที่เมืองกรีนิชสหราชอาณาจักร โดยถือว่าเส้นเมริเดียนที่ผ่านเมืองนี้เป็นเส้นเมริเดียนปฐม มีค่ามุม 0 องศา ซึ่งจะมีค่า time zone เป็น +0 (Greenwich Mean Time) และยังมีการใช้เส้นนี้เป็นเส้นอ้างอิงในระบบพิกัดอีกด้วย

time zone

เวลาออมแสง (daylight saving time)

เวลาออมแสง (DST) หรือ**เวลาฤดูร้อน (summer time) เป็นการปรับเวลาให้เหมาะสมกับแสงสว่างในช่วงฤดูนั้นๆ โดยทั่วไปจะเป็นการปรับเวลาให้เร็วขึ้น 1 ชั่วโมงจากปกติก่อนจะเข้าฤดูใบไม้ผลิ และจะปรับกลับหลังในฤดูใบไม้ร่วง โดยประเทศที่มีการปรับใช้เวลาออมแสงส่วนใหญ่จะเป็นประเทศที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรขึ้นไป ข้อดีของเวลาออมแสดงคือทำเราสามารถใช้ประโยชน์จากช่วงเวลาที่มีแสงสว่างอยู่ได้มากขึ้น (หน้าร้อนดวงอาทิตย์จะขึ้นเร็ว ถ้าตื่นเร็วขึ้นก็จะมีเวลาทำอะไรเยอะขึ้นก่อนที่จะมืด) แต่ข้อเสียก็คือทำให้การบริหารจัดการเวลายากขึ้น และเป็นที่สับสนสำหรับคนที่ต้องเดินทาง หรือสื่อสารข้ามประเทศ

Although not used by the majority of the world's countries, daylight saving time is common in the Western world.

Blue - DST used
Orange - DST formerly used
Red - DST never used

References

Second - Wikipedia

Minute - Wikipedia

Hour- Wikipedia

Day- Wikipedia

Calendar - Wikipedia

Year - Wikipedia

Month - Wikipedia

Week - Wikipedia

Time zone - Wikipedia

Daylight saving time - Wikipedia

#‎day57 #365วันแห่งโปรแกรม ‪#‎โครงการ365วันแห่ง‬...